Men Kòman yon Sitwayen Kapab Pote Plent Kont Abi Polisye

Mis à jour : janv. 30

Pote plent kont polisye se yon egzèsis ki konplike an Ayiti. Men gen sitwayen ki fè demach nan Enspeksyon Jeneral Lapolis la e ki jwenn solisyon.

Yon gwoup polisye sou liy pou resevwa kòmandman. Koutwazi foto: Alo Ayiti

Misyon Polis Nasyonal la se Pwoteje ak Sèvi, men gen polisye ki itilize pouvwa yo pou fè sitwayen abi. Bastonad, menas ak bouch, asasinay, se kèk nan move ajisman sa yo Fondasyon Je Klere, yon òganizayon k ap defann dwa moun, site nan yon rapò li te soti nan dat 13 me 2020.


Move zak sa yo pa sèlman fèt nan kad travay, men tou nan relasyon pèsonel kèk polisye. Monique Constant*, yon jèn fanm 26 lane, te nan pwoblèm lè li te deside kite ak ansyen mennaj li ki se yon polisye. Li rakonte mesye a te menase pou tire l osnon nouvo mennaj li a. Se te yon fason, Monique kwè, pou polisye a te kapab fòse l tounen renmen ak li ankò.


Polisye yo pa sou Tèt Lalwa

‘’Kèlkeswa jistisyab ki santi yon otorite fè l tò, li kapab pote plent. Pa gen pèsonn ki pi gran pase lalwa’’, se sa Me Frantz Jean Louis, yon avoka nan bawo Pòtoprens, deklare. Li kontinye: ‘’Polisye a pa chape anba okenn prensip dwa, ni anba efraksyon kòd penal la anvizaje.’’


Enspeksyon Jeneral Polis la se yon enstans ki responsab pou mete disiplin nan konpòtman polisye yo. Li sèvi tankou yon tribinal kote sitwayen ki viktim vyolans polisye kapab pote plent. Genyen ankèt ki fèt pou deside si polisye a koupab tout bon epi sansksyone l.


Plis pase 400 plent kont polisye te rive jwenn Enspeksyon Jeneral Lapolis la pou ane 2020 a. Se pòtpawòl la, enspektè Jonet Vital, ki te revele chif sa yo nan yon konferans pou laprès 7 janvye pase a.


Sanksyon kont Polisye ki Koupab

Kòm sanksyon, Enspeksyon Jeneral konn bay lèt blam, mete nan izolman, koupe travay, e menm revoke polisye koupab yo yon fwa pou tout. Enspektè Vital di yo te kenbe chèk 157 polisye epi mete 21 lòt nan izolman pou ane 2020 an. Men li pa bay detay sou rezon ki dèyè sanksyon sa yo.


Men lè se yon zak kriminèl yon polizye fè, tankou touye yon moun, sa depase konpetans Enspeksyon Jeneral. Daprè Mèt Jean Louis, se nan pakè dosye sa dwe regle. ‘’Enstans sa a kapab adrese yon rekèt bay Enspeksyon Jeneral la pou mete polisye a disponib pou swivi yo,’’ li di.


Se nan lane 2016 Monique te pote plent kont polisye ki te ansyen mennaj. Li sonje byen kòman sa te pase: ‘’Enspeksyon Jeneral te konvoke l nan menm semèn nan. Yo te di l depi yon bagay mal ta rive m, se li k ap responsab. Yo te blame li, fè l ekri yon lèt pou mande eskiz epi aksepte retire tout menas li te fè m yo.’’


Men polisye yo pa toujou byen wè sanksyon Enspeksyon Jeneral la pran kont yo. Wilbert Jean Paul*, yon polisye ki nan inite EDUPOL, pataje lide sa: ‘’Souvan polisye a reyaji kont yon aksyon yo fè l, kote se li ki viktim avan. Men paske li pa mezire rapò fòs la, sa fè li vinn pase pou moun ki antò a.’’


Pandan plis pase senk lane nan Lapolis, Wilbert di Enspeksyon Jeneral poko anrejistre plent kont li. Men sa rive kèk kòlèg li deja tonbe anba sanksyon. Li di lè polisye yon santi desizyon sa yo enjis, yo kapab pran avoka pou defann yo. Office de la Protection du Citoyen kapab fè entevasyon sou dosye a tou.

Obstak pou Sitwayen k ap Pote Plent

Men chemen pou pote plent kont polisye pa toujou fasil pou sitwayen yo. Aprè yon eksperyans Hadson Albert, 30 lane, te finn fè ak Lapolis, li kwè tandans enstitisyon an plis ale nan sans la pwoteje polisye yo.


Se te yon konfli pou tè an 2016 nan zòn Petyonvil, kote kèk polisye te vle itilize pozisyon fòs yo nan avantaj yon lòt gwoup moun. Abitan zòn nan te chwazi Hadson kòm pòtpawòl pou ale pote plent kont polisye sa yo.


‘’Non sèlman polisye ki te resevwa m yo pa t okipe m, men tou yo te pwofite pou mete m nan gadavi sou pretèks mwen t ap tire wòch sou polisye yo.’’ Hadson rakonte sa te pase konsa nan komisarya Petyonvil la. ‘’Se aprè anpil presyon yon pati nan popilasyon an ki te deyò a, ajan ki te la yo te vin oblije mennen mwen devan komisè a pou m depoze dosye a.’’


Gen sitwayen ki konn pè ale pote plent kont polisye paske yo pa santi yo an sekirite. Lè Monique te deside ale nan Enspeksyon Jeneral akoz menas li t ap resevwa nan men ansyen polisye mennaj li a, anpil moun te dekouraje li.


‘’Men mwen pa t tande yo paske li te menase m anpil fwa,’’ Monique di. ‘’Kèlkeswa sa ki te rive, mwen te detèmine pou m ale lwen ak li, jiska menm mande prizon pou li si l te kontinye.’’



*Vrè non moun sa yo kache pou rezon sekirite.

Partenaires

Inscrivez vous à notre newsletter

  • 2
  • 3
  • 5
  • 8
  • 9

Enfo Sitwayen 2020