Article Politiques Société

Konseye Elektoral : Pwofil ak Misyon yo

crédit photo : Alter Press

Apre 30 lane diktati, Ayiti chwazi wout eleksyon pou renouvle pèsonèl politik li yo yon bò epi asire altènans pouvwa yon lòt bò. Se nan objektif sa Konstitisyon 1987 la kreye yon Konsèy elektoral. Nan tèt enstitisyon sa gen 9 moun. Ki wòl fonksyonè sa yo ? Ki kritè lalwa mande pou okipe pòs sila ?

Kijan Konsèy elektoral la monte

Dapre atik 192 Konstitisyon amande a, Konsèy Elektoral Pèmanan dwe gen 9 manb. Si nan kèk peyi tankou Repiblik dominikèn yo chwazi gwo kad elektoral yo sou konkou, ann Ayiti se nominasyon ki fèt. Yo sipoze ranplase ⅓ chak 3 zan.  Pami 9 moun sa yo, Egzekitif la ap chwazi 3, Lakou Kasasyon ap bay 3, Palman 3. Avan yo antre nan fonksyon yo, Konseye sa yo dwe prete sèman devan Lakou Kasasyon. 

Kijan konseye sa yo pran desizyon nan mitan yo 

Nèf konseye elektoral yo fòme sa yo rele « Kolèj elektoral » la. Pou fè desizyon pase, yo fè vòt men dwe gen pi piti 6 konseye ki dakò. 

Pwofil Konseye elektoral yo

Pou yon sitwayen okipe pòs sila, Konstisyon amande 1987 a nan atik 193 la egzije kondisyon sa yo: 

  • Gen orijin li ann Ayiti 
  • Gen pou pi piti 40 lane 
  • Jwi dwa sivil ak politik li. Fòk lajistis pa t janm kondane li. 
  • Prezante sètifika dechaj si li te ap jere lajan Leta  
  • Abite nan peyi a pandan 3 lane avan yo nonmen li

Anplis kritè sa yo, IDEA International estime dwe gen lòt kondisyon ki dwe poze ki ap garanti otonomi chak konseye. Nan yon dokiman 106 paj li pibliye nan lane 2018 ki gen tit “Contribution aux reflexions portant sur l’institutionnalisation du Conseil Electoral Permanent en Haiti », enstitisyon sila bay 3 lòt kritè pou fè chwa yon konseye elektoral. Se konesans osinon konpreyansyon milye elektoral la, eksperyans nan yon domèn ki gen rapò ak eleksyon epi lidèship osinon kapasite pou pran bon desizyon.

Si yo pa ka revoke yon konseye elektoral, yo ka pousuiv li pou fot grav nan fonksyon li. Lè sa li pral jije nan « Haute Cour de justice », dapre atik 195 Konstitisyon 1987 amande a. Youn nan dènye ka ki te pale anpil nan laprès konsène Yolette Mengual. Lajistis te kondane ansyen konseye elektoral sa poutèt li te mouye nan koripsyon nan eleksyon 2015-2016 yo. 

Anplis, yo pa gen dwa okipe okenn lòt fonksyon nan Leta ni poze kandida nan eleksyon pandan manda yo. Si youn ta demisyone, li sipoze tann 3 zan anvan li poze kandida pou yon pòs nan eleksyon, dapre atik 196 Konstitisyon an. 

Wòl Konseye yo

Yon konseye elektoral gen plizyè misyon pou li akonpli pandan manda li. Ladan yo, li dwe :

  • Travay pou bon fonksyònman enstitisyon elektoral la 
  • Kontribye nan òganizasyon eleksyon sou plan teknik ak adminstratif
  • Patisipe nan mete sou pye kòd elektoral la
  • Patisipe nan sansibilize aktè ki konsène eleksyon yo 
  • Syeje nan tribinal elektoral lè gen kontestasyon

Rechèch ak redaksyon : Emmanuel Pucot Paul