Article Politiques

Ki solisyon, lè yon prezidan kite pouvwa avan 5 an manda a fini ?

Jocelerme Privert, prezidan pwovizwa aAyiti (fevriye 2016 - fevriye 2017)
Jocelerme Privert se prezidan pwovizwa palman an te chwazi aprè manda Michel Joseph Martelly te rive nan bout li 7 fevriye 2016. Foto: AFP

Konstitisyon peyi Dayiti fikse manda prezidan ki ranpòte eleksyon yo pou 5 lane. E li pa bay prezidan an okenn dwa pou pwolonje manda sa aprè 7 fevriye, pou kèlkelanswa rezon an. Men gen kèk sityasyon ki kapab lakòz yon prezidan kite pouvwa a bridsoukou anvan 5 lane a rive : demisyon, destitisyon, maladi, lanmò.

Si youn nan kòz sa yo rive, daprè atik 149 Konstitisyon 1987 amande a, gen 2 konsiderasyon ki dwe fèt pou chwazi sitwayen ki pra l ranplase prezidan an.

  1. 1 Si prezidan an kite pouvwa a anvan li rive sou 4èm lane manda li a  

Lè sa, se Premye minis lan, nan tèt ‘’conseils des ministres la’’ ki dwe dirije peyi a nan non pouvwa egzekitif la. Nan yon delè soti nan 60 pou rive 120 jou, yo dwe òganize yon lòt eleksyon nan tout peyi a daprè prensip konstitisyon an ak lwa elektoral la, pou sitwayen yo kapab vote yon nouvo prezidan ( ki vin dwe fè rès tan ki rete nan manda a).

 

  1. 2 Si prezidan an kite pouvwa a pandan li rive sou 4èm lane manda li a                                                   

Nan ka sa, senatè ak depite yo dwe òganize yon seyans Asamble nasyonal nan espas 60 jou pou chwazi pou yon nouvo prezidan. Se sa yo rele eleksyon nan 2èm degre (élections au second degré).

 

Nan tou 2 ka sa yo, prezidan yo chwazi a se rès manda a li dwe konplete. Se sa ki di nan atik 149.1 Konstitisyon 1987 amande a.

Men sa kapab rive yon prezidan ki pase nan eleksyon rive nan bout manda 5 lane li a,  men pa gen lòt prezidan ki pou ranplase l nan moman lap kite pouvwa a. Paske eleksyon pat gentan fèt. Konstitisyon an pa prevwa kisa ki dwe fèt nan ka sa.

Sitiyasyon sa te rive lòt jou la, nan an 2016, lè manda prezidan Michel Martelly te fini (7 me 2016), men pat gen lòt prezidan pou te ranplase l, akòz eleksyon ki te fèt an 2015 yo te anile. Se nan kontèks sa, palmantè yo te chwazi senatè Jocelerme Privert pou te vinn dirije peyi a kòm prezidan pwovizwa (14 fevriye 2016 – 7 fevriye 2017), jiskaske Jovenel Moïse, ki te ranpòte eleksyon ki te refèt yo, te envesti kòm prezidan.

Anvansa, lè chèz boure a rete vid nan palè a, premye vèsyon konstitisyon 1987 la te prevwa se prezidan, oubyen visprezidan oubyen jij ki pi ansyen nan Cour de Cassation an ki dwe pran pouvwa a pou kontinye manda prezidan an. Se nan sans sa, nan listwa peyi Dayiti, Ertha Pascal Trouillot (13 mas 1990 – 7 fevriye 1991), Joseph Nerette (8 oktòb 1991 – 9 jwen 1992) ak Boniface Alexandre (29 fevrier 2004 – 14 me 2006), se kèk ansyen jij nan Cour de cassation ki te dirije peyi a kòm prezidan pwovizwa.

2 Commentaires

Cliquez ici pour poster un commentaire