An Ayiti, moun ki pote andikap rankontre anpil difikilte pou entegre yo nan sosyete a. Kredi Foto: Garrisonlaw.com
Article Société

Diskriminasyon Kont Moun Andikape : Kèk Sanksyon Lalwa Prevwa 

Genyen yon lwa an Ayiti ki fèt pou pwoteje ak entegre moun k ap viv avèk yon andikap. Li pote non ‘’Lwa 13 mas’’ oubyen ‘’Lwa sou entegrasyon moun andikape’’ (Loi portant sur l’intégration des personnes handicapées ou Loi du 13 Mars). Tèks sa te vote nan dat 5 Me 2010 nan chanm depite a, answit 13 Mas 2012 nan sena a.

Kisa ki Diskriminasyon ?

Lwa 13 Mas la entèdi epi prevwa sanksyon pou tout fòm diskriminasyon ki fèt kont moun andikape. Diskriminasyon se tout jès, pawòl osnon aksyon ki kapab avili oubyen atake diyite yon moun ki ap viv avèk yon andikap.

Ki Sanksyon Pou Moun Ki Fè Diskriminasyon Kont Moun Andikape ?

Men kèk sanksyon ki prevwa nan lwa sa :

  • Tout anplwaye enstitisyon leta oubyen prive ki fè diskriminasyon kont yon moun andikape ap resevwa yon avètisman nan men chèf li. Si li fè sa yon 2èm fwa, l ap resevwa yon lèt blam. Si sa ta repete yon 3èm fwa, enstitisyon an ap fè li kanpe travay pandan 30 jou san peye. Lè se yon doktè, chirijyen, oubyen nenpòt pwofesyonèl lasante ki fè diskriminasyon an, yo kapab revoke l oubyen radye l nèt pou li pa janm pratike metye sa ankò. – (Atik 75 Lwa 13 Mas)
  • Tout direktè lekòl leta oubyen prive ki fè diskriminasyon kont elèv ki pote yon andikap ap resevwa yon avètisman nan men Ministè Edikasyon Nasyonal. Si li fè sa yon 2èm fwa, l ap resevwa yon lèt blam ki ap tou antre nan dosye li. Sou 3èm fwa a, Ministè ap koupe travay li pou 30 jou san peye li. – (Atik 76 Lwa 13 Mas)
  • Pwofesè lekòl ki di yon pawòl ki blese, degrade oubyen avili yon elèv ki pote yon andikap ap sibi menm pèn nan. – (Atik 77)
  • Tout zèv yon atis pwodwi ki gen eleman ki diskrimine moun ki pote yon andikap ap tonbe anba sanksyon Ministè Kilti sou rekòmandasyon Biwo pou Sekretè Deta pou Entegrasyon moun andikape. – (Atik 78)
  • Tout responsab antrepriz ki refize anplwaye yon moun poutèt li pote yon andikap ap sibi yon amand ant 200 a 500 mil goud. (Atik 80 Lwa 13 Mas)
  • Tout doktè osnon pwofesyonèl lasante ki itilize yonmoun andikape pou fè yon eksperyans syantifik san li pa t bay konsantman l ap pini pou pase ant youn (1) ak twa (3) lane prizon epi sispann egzèse pwofesyon li pandan 5 lane. (Atik 81 Lwa 13 Mas)

Ki Demach Pou Yon Moun Andikape fè si li Viktim Diskriminasyon?

Si moun andikape ta viktim diskriminasyon, li kapab pran kontak ak Biwo Sekretè Deta pou Entegrasyon Moun Andikape yo (BSEIPH). Enstitisyon sa ap ba li konsèy, fè medyasyon oubyen akonpanye li pou pote plent lajistis.


Pou Kontakte BSEIPH
13 bis, rue Senghor, Nazon, Port-au-Prince
Tel : +509 29 42 17 07
www.seiph.gouv.ht