Article Économies Société

Avan ou Siyen yon Kontra Travay, Verifye Enfòmasyon sa yo

Cytonn Photography

Siyati yon kontra travay se yon moman enpòtan nan lavi yon pwofesyonèl. Men kè kontan pa dwe fè li bliye kèk règ pridans. Li enpòtan pou anplwaye a verifye kèk detay nan dokiman an anvan li siyen li.

Kisa Kontra Travay la ye ?
Yon kontra travay se yon dokiman ki siyen pou prèv kote yon enstititsyon angaje ofisyèlman yon anplwaye pou travay fè pou li. Tout prensip lalwa sou zafè kontra travay ann Ayiti ekri nan Kòd Travay la.

Yon kontra travay kapab fèt sou fòm ekri oswa pale. Pou kontra ekri yo, lalwa egzije pou tèks la ekri an fransè, prezante sou papye blan, epi sou 2 dokiman orijinal, youn pou chak pati yo [atik 21 Kòd Travay la].
Dapre atik 20 kòd travay la, pou yon sitwayen siyen yon kontra travay li dwe majè, tèt dwat, epi deside san yo pa fòse li. Men lalwa bay posiblite pou yon minè siyen kontra sou otorizasyon moun ki responsab li a. Pou sitwayen ki pa konn li ak ekri yo, lalwa di yo kapab mete anprent dwèt yo sou kontra a, epi chwazi 2 temwen pou siyen pou yo.

Angajman nan yon Kontra Travay
Kontra travay la gen obligasyon ladan li pou tou 2 pati yo. Enstitisyon an pran angajman pou li defini travay ki nan pòs ak konpetans anplwaye a, respekte kondisyon travay yo, peye anplwaye a. Bò kote pa li, anplwaye a, pran angajman pou li fè travay yo ba li a, respekte orè travay la, respekte prensip enstitisyon an.
Si youn nan 2 pati yo pa respekte angajman sa yo, pati ki viktim nan kapab pote plent lajistis.

Enfòmayon Enpòtan nan yon Kontra Travay
Avan yon sitwayen yon kontra travay, li dwe verifye enfòmasyon sa yo:
● Tan kontra travay la ap dire
● Aktivite li dwe fè nan travay la
● Zòn li ap fè travay la
● Orè travay la
● Kantite lajan li ap touche
● Kantite jou konje yo ap peye li

Li enpòtan anpil tou pou anplwaye a verifye si kontra a pa genyen ‘’Clause de non-concurrence’’. Prensip sa la pou pwoteje enterè antrepriz la. Li entèdi yon anplwaye, lè kontra li fini, ale travay nan yon antrepriz oubyen kreye yon antrepriz ki ap fè konpetisyon ak ansyen patwon li an. Egzanp : yon anplwaye Digicel ki siyen yon kontra ki genyen ‘’Clause de non-concurrence’’ pa dwe ale travay nan Natcom lè li kite Digicel. Pafwa menm si ‘’ Clause de non-concurrence’’ pa ekri, gen lòt ekspresyon tankou ‘’clause de respect de la clientèle’’ ki vle di menm bagay la.

Men pou ‘’Clause de non-concurrence‘’ lan valab, gen kèk kondisyon ki dwe respekte. Tankou, li dwe limite kantite tan ak nan ki zòn anplwaye pa dwe al travay pou lòt antrepriz ki nan menm domèn nan. Answit, ansyen antrepriz la dwe bay anplwaye a yon bon kantite lajan kòm dedomajman lè li ap kite kite travay la.
Anplwaye a dwe verifye tou si pa genyen prensip ki ilegal nan kontra a tankou: entèdiksyon pou li antre nan sendika oubyen diskriminasyon salè ki baze sou sèks.

Anplis, Kòd Travay la mande pou kontra genyen ladan li enfòmasyon sou anplwaye a tankou laj li ak nimewo kat idantite li, menm jan ak enfòmasyon sou enstitisyon an tou.
Pou verifye tout enfòmasyon sa yo, anplwaye a gen dwa mande yon dèle pou li reflechi avan li siyen kontra a. Li t ap enpòtan tou si li mande yon avoka ede l.

Enpòtans Dokiman Kontra Travay la
Li enpòtan pou anplwaye konsève yon vèsyon orijinal kontra travay li siyen an. Sa ka dekouraje antrepriz la an modifye li san anplwaye a pa konnen. Dokiman sa kapab sèvi prèv tou nan tribinal travay si ta gen konfli tankou revokasyon san kondisyon, ogmantasyon kantite travay yo san negosyasyon.

Men malgre sa, Kòd Travay la admèt yon anplwaye kapab itilize lòt dokiman, tankou souch chèk, kòm prèv li t ap travay pou yon enstitisyon.

Si antrepriz la pa respekte angajman ki nan kontra travay la, anplwaye gen dwa pou li pote plent nan Biwo Rejyonal Travay. Pou Pòtoprens se Biwo Rejyonal Lwès ki chita Delmas. Premye demach biwo a ap fè se konsilyasyon, sa vle di chache yon antant ant patwon an ak anplwaye a. Si yo reyisi antann yo, biwo a ap drese yon pwosèvèbal konsilyasyon. Si sa pa rive fèt, biwo a ap drese yon pwosèvèbal non konsilyasyon epi yo ap voye dosye sa nan Tribinal Espesyal Travay.

Rechèch ak redaksyon : Emmanuel Pucot Paul