Article Économies Politiques

25 Evènman Enpòtan Nan Listwa Petro Caribe An Ayiti

© Edine Célestin

Petro Caribe se yon mo ki rantre nan vokabilè Ayisyen yo pou tout bon. Soti 2008 pou rive 2018, Ayiti rekòlte plis pase 4.23 milya dola nan kad pwogram sa Venezuela te tabli avèk li pou fè devlopman. Lajan sa depanse sou 3 prezidan ak 6 Premye Minis. Men jounen jodi a, li difisil pou wè ki rezilta sa pote alòske Cour Superieur des Comptes soti yon rapò ki montre te gen gaspiyaj ak koripsyon nan jesyon pwojè yo. Nan moman kote anpil sitwayen ap reklame yon bon pwosè lajisitis sou dosye sa, Enfo Sitwayen ap raple nou kèk nan evènman enpòtan ki make listwa fon Petro Caribe a an Ayiti.

 29 Jwen 2005Peyi Venezuela kreye pwogram Petro Caribe nan kad yon alyans li fè avèk plizyè peyi nan karayib la. Nan kòmansman an, akò sa a te reyini 13 peyi. Apresa, li pase a 18 peyi.

 15 Me 2006Prezidan peyi Dayiti, René Préval, siyen akò Petro Caribe a avèk prezidan Venezuela a,  Hugo Chavez.

 29 Out 2006Palman ayisyen an ratifye akò Petro Caribe a. Vòt sa te fèt sèlman nan Sena a paske se senatè yo ki gen pouvwa pou ratifye akò entènasyonal pou peyi a.

 4 Janvye 2008Prezidan René Préval pibliye nan Jounal Le Moniteur lwa ki kreye Bureau de Monétisation des Programmes d’Aide Publique au Développement (BMPAD). Youn nan prensipal misyon BMPAD se fè akò Petro Caribe a ateri. Pou sa, BMPAD achte gaz la nan men Venezuela e revann li ak konpayi yo an Ayiti.

 5 Mas 2008Ayiti resevwa premye kagezon gaz ki soti Venezuela nan kad pwogram Petro Caribe a. Akò a te prevwa pou Venezuela founi Ayiti 7 mil baril ( sa ki vo anviwon 294 mil galon) gaz chak jou.

 29 Septanm 2009Gouvènman ayisyen an mete lajan Petro Caribe a pou premye fwa nan bidjè peyi a. Ministè Ekonomi prezante nan dat sa bidjè rektifikatif 2009-2010 ki prevwa 7.1 milya dola ap soti nan fon Petro Caribe pou finanse divès pwojè.

 25 Janvye 2010Prezidan Venezuela a Hugo Chavez anonse li anile yon dèt 395 milyon dola Ayiti te genyen pou li nan kad akò Petro Caribe a. Chavez te pran desizyon sa pou li te soutni peyi Dayiti ki te frape anba goudougoudou 12 janvye 2010.

5 Me 2015Anbasadè venezyelyen an deklare peyi Venezuela satisfè pou fason gouvènman ayisyen an sèvi avèk lajan Petro Caribe a soti 2012 rive 2014.

 17 out 2016Komisyon ‘’Ethique et Anti-Corruption’’ nan Sena a pibliye yon rapò sou jesyon lajan Petro Caribe a. Rapò sa akize plizyè ansyen gwo zotobre Leta dèske yo te gaspiye e mal jere lajan an.

 10 novanm 2017Yon dezyèm rapò Sena a akize plizyè zotobre nan Leta ki ta dilapide lajan Petro Caribe a. Se yon dezyèm komisyon ki te reyini senatè Evalière Beauplan, Nenel Cassis, Onondieu Louis, Hervé Foucand, ki te mennen yon nouvo ankèt pou apwofondi premye travay Sena a te fè a.

 14 Novanm 2017Komisyon Beauplan an prezante nan Sena a rapò li a sou jesyon lajan Petro Caribe a pou diskisyon. Men asanble senatè yo deside ranvwaye seyans lan sou pretèks yo pa t gen tan li rapò a ki te genyen 647 paj. Seyans sa a pa janm fèt jis jounen jodi a.

 29 Janvye 2018Sitwayen Johnson Colin depoze premye plent devan lajistis kont tout dirijan ki akize nan rapò komisyon senatè yo te pibliye a. Apresa, se plis pase 33 plent ki depoze devan lajistis pou menm dosye sa.

 1 Fevriye 2018Sena a vote yon rezolisyon pou retire boul la nan pye l e mande ofisyèlman pou Cour Supérieure des Comptes mennen ankèt pi fon sou jesyon lajan Petro Caribe a.

 26 Fevriye 2018Jij Paul Pierre voye òdonans li bay pakè Potoprens pou komisè gouvènman an kapab bay li lòd pou kòmanse ankete sou dosye Petro Caribe a. Daprè lalwa, Komisè gouvènman an te dwe pran twa jou pou reponn jij la. Sa ki pat janm fèt.

14 Avril 2018Ayiti resevwa dènye kagezon gaz ki soti Venzuela nan kad pwogram Petro Caribe a. Se la pwogram Petro Caribe a sanse fini pou peyi a. Soti 2008 pou rive 2018, Venezuela vann Ayiti 219 kagezon ki vo 43,9 milyon baril gaz, san konte asfalt ak mazout. Sa ki pèmèt Ayiti ranmase plis pase 4.2 milyon dola ameriken.

2 Jwen 2018Dwayen tribinal Pòtoprens lan nome Ramoncite Acciné kòm nouvo jij pou mennen ankèt kriminèl sou dilapidasyon lajan Petro Caribe a. Jij Acciné ranplase jij Pierre sou dosye a. Men gen repwòch kèk avoka fè sou jij sa kòmkwa li ta manke etik nan travay li.

14 Out 2018  – Sitwayen sineyas Gilbert Mirambeau pibliye yon foto sou Twitter, je bande avèk yon pannkat ki ekri ‘’Kot Kòb Petwo Karibe a ???’’’. Se piblikasyon sa a ki t a pral deklannche mouvman #PetroCaribeChallenge lan sou rezo sosyal la, apresa sou beton an.

 24 Out 2018  – Petro Challenger yo òganize yon sitin devan lokal Cour des Comptes pou egzije limyè fèt sou itilizasyon lajan Petro Caribe a.

 2 Septanm 2018  – Petro Challenger yo òganize premye mach pasifik pou egzije limyè fè sou jesyon fon Petro Caribe a. Mach sa te demare nan Kafou Ayewopò -yon zòn senbolik kote yon vyadik konstwi pou plis pase 23 milyon dola nan kòb Petro Caribe a – pou rive sou plas Konstitisyon an Channmas.

 17 Oktòb 2018Yon gwo mouvman leve kanpe kont koripsyon òganize nan plizyè vil nan peyi a. Manifestasyon sa yo te reyini plizyè dizèn milye sitwayen ki t ap mande pou limyè fèt sou itilizasyon lajan Petro Caribe a ak demisyon prezidan Jovenel Moïse.

 22 Oktòb 2018Premye Minis Jean Henry Céant anonse kreyasyon yon komisyon endependan pou ankete sou zafè Petro Caribe a. Komisyon te dwe konpoze ak manm laprès, inivèsite, legliz, biznisman, sosyete sivil, pati politik ak petrochallenger. Men plizyè nan kategori sa yo te dekline patisipasyon yo nan demach sa.

 31 Janvye 2019Cour des Comptes et du Contentieux Administrative (CSC/CA) remèt nan Sena a yon premye rapò odit ki pwouve anpil kout mal taye fèt nan fason dirijan yo te depanse lajan Petro Caribe a. Travay odit sa kouvri peryòd septanm 2008 pou rive septanm 2016.

 4 Fevriye 2019Premye Minis Jean Henry depoze yon plent nan Lajistis nan non Leta Ayisyen kont sitwayen ki dilapide lajan Petro Caribe a. Jean Henry Céant te deklare Leta se premye viktim nan zafè dilapidasyon lajan Petro Caribe a.

 13 Mas 2019Komisè gouvènman Pòtoprens lan, Paul Eronce Villard, anonse li bay jij Ramoncite Accimé lòd pou li kapab kòmanse ankete sou dosye Petro Caribe a.

 31 Me 2019Cour des Comptes pibliye dezyèm pati rapò odit li sou jesyon lajan Petro Caribe a. Dokiman an pwouve anpil gaspiyaj ak koripsyon te fèt nan lajan sa. Malvèsasyon sa yo menm enplike konpayi Agritrans, Jovenel Moïse ki se aktyèl prezidan peyi a, t ap dirije.